هم‌آهنگ ميان تجارت و بيع نشان مىدهد كه « بيع » از بهترين تجارت‌هاست ، چنان‌كه تمامى تجارت‌هاى غير بيعى نيز از بهترين كارهاى اقتصادى است . و از لحاظ آن‌كه تجارت در برابر بيع آمده ، و خود تجارت هم از نظر لغوى به‌كار انداختن سرمايه‌اى است براى به‌دست آوردن سود ، بنابراين « تجارت » اضافه بر بيع مطلق و بيع شرط ، اجاره و زراعت و مضاربه و مزارعه و مساقات و مانند اين‌ها را نيز شامل است ، و از اين‌رو هر داد و ستدى مالى تجارت است - تا چه رسد به‌جمع مالى و حالى مانند ازدواج - و در حاشيه‌ى آن كارهاى فكرى و قلمى و مانند اين‌ها از تمامى كاربردهاى علمى ، فكرى ، بدنى ، مالى و . . . و بالاخره اسلام شريعت كار و كوشش در تمامى ابعادى است كه در توان انسان است ، كه فكر ، عقل و علم را از طرفى ، و اعضاى بدن را از طرف ديگر ، و زمين و زمينه‌ها را هم از طرفى بايستى به‌كار گرفت و از نعمت‌هاى الهى بهره‌هاى حلال كسب نمود ، چنان‌كه در كريمه‌ى « يا أيُّها الإنسانُ إنَّكَ كادِحٌ إلى ربِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ » ( سوره‌ى انشقاق ، آيه‌ى 6 ) مىبينيم كه اساس شرع اقدس الهى برمبناى كار و كوشش دايمى استوار است ، كه بىكارى براى كسى كه توان كار را دارد بدترين چيزى است كه انسان را به‌هرگونه فكر و عمل ناهنجارى مىكشاند . و سر جمع انسان مسلمان بايستى در تمامى ابعاد توان‌هاى جسمى و روحيش مجاهد و مهاجر باشد ، كه جهاد و هجرت در راه خدا نقش مهم و سرنوشت سازى را در سراسر زندگى انسانى او ايفاء مىكند . مسأله‌ى 501 - چنان‌كه بىكارى از نظر اسلام به‌كلى محكوم و مذموم است بيگارى نيز كه مجاناً براى كسى زير پوشش زر و زور و تزويرش كار كنى و مزدى هم نگيرى و يا كم‌تر از اجرت‌المثل دريافت نمائى نيز محكوم و مذموم است ، كه اولى مفت‌خوارى و دومى مفت‌خورانى است ، و تنها ضلع سومى در مثلث اقتصادى اسلامى قابل تقدير است و آن « تجارة عن تراض منكم » مىباشد كه كار و كوشش براى بهره‌گيرى و بهره‌رسانى غيرمجاّنى است ، كه نه مفت‌خوارى كنى و نه مفت‌خورانى ، بلكه « انَّكَ كادِحٌ